Δημήτρης Δελλής - Παθολόγος Διατροφολόγος

«Φάρμακό σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει φάρμακό σας». Ιπποκράτης 4ο π.Χ. αιώνα

2,5 χιλιάδες χρόνια πριν ο Ιπποκράτης θεωρούσε την διατροφή θεμέλιο λίθο της υγείας. Σήμερα ξερουμε οτι η παχυσαρκία ειναι νόσος (WHO 1997) και πως η σωστή διατροφή αποτελεί ενα σημαντικό Ιατρικό ζήτημα

diatrofikes-diataraxes

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Η αύξηση του σωματικού βάρους –ανεξάρτητα από τις κατά καιρούς ισχύουσες κοινωνικές αντιλήψεις– οφείλεται κυρίως στην ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής σε συνδυασμό με την ποιότητά της που είναι η ποσοστιαία συμμετοχή ουσιών διαφόρου θρεπτικής και θερμιδικής αξίας.

Σε συγκριτικά λίγες περιπτώσεις η υπερβολική αύξηση του βάρους οφείλεται σε ορμονικές διαταραχές, ή σε σωματικές παθήσεις που είναι ανεξάρτητες από συναισθηματικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς.

Οι άνθρωποι όλων των εποχών γιορτάζουν τρώγοντας και πίνοντας. Όταν συμβαίνει κάτι ευχάριστο ή κάτι δυσάρεστο έρχονται συνήθως οι φίλοι και οι συγγενείς φέρνοντας φαγητό ,γλυκά ή ποτά. Παραδοσιακά ακόμα και οι κηδείες καταλήγουν σε ένα φαγοπότι. Αρκετές φορές όμως το άτομο διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να πειθαρχήσει στην λήψη της ποσότητας ή της ποιότητας της προσλαμβανόμενης τροφής του. Η «απειθαρχία» αυτού του είδους συνιστά συναισθηματική λήψη τροφής η οποία όταν είναι συχνή ή όταν ο εγκέφαλος έχει συνηθίσει να την χρησιμοποιεί σαν την μοναδική μέθοδο για να διορθώνει συναισθηματικές καταστάσεις, εκτρέπει το άτομο σε συμπεριφορές που μοιραία καταλήγουν στην αύξηση του σωματικού του βάρους και εν τέλει στην παχυσαρκία. Πίσω από αυτή την «απειθαρχία» ή από την «μειωμένη θέληση επιβολής ορίων» πιθανά κρύβεται και κάτι που δεν το εξουσιάζει το άτομο και που οφείλεται στην χημεία ουσιών του εγκεφάλου που ονομάζονται νευρομεταβιβαστές.

Η γνώση και η κατανόηση του ρόλου αυτών των βιολογικών παραμέτρων και ουσιών που κρύβονται πίσω από την πρόσληψη τροφής είναι πιθανό να επηρεάσουν θετικά την συμπεριφορά του ατόμου στην περαιτέρω διαμόρφωση και τροποποίηση των διατροφικών του συνηθειών.

ΨΥΧΟΓΕΝΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ (BULIMIA NERVOSA- BN)

  • Συνεχή επεισόδια υπερφαγίας. Το επεισόδιο υπερφαγίας χαρακτηρίζεται και από τις 2 επόμενες καταστάσεις ταυτόχρονα:
    1. κατανάλωση υπερβολικού όγκου τροφής σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα (π.χ. σε διάστημα 2 ωρών) όπου φυσιολογικά το άτομο αυτό δε θα μπορούσε να καταναλώσει τόσο μεγάλη περιεκτικότητα τροφής)
    2. έλλειψη αισθήματος αυτοελέγχου στην κατανάλωση τροφής (π.χ. δε μπορεί το άτομο να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει την ποσότητα της τροφής του σε αυτό το χρονικό διάστημα)
  • Συνεχείς μη-αποδεκτές, μη-φυσιολογικές τεχνικές «επανόρθωσης» και αναστρεψιμότητας της αύξησης σωματικού βάρους ως αποτέλεσμα του επεισοδίου υπερφαγίας (π.χ. προσπάθεια για τεχνητό εμετό, χρήση φαρμάκων όπως διουρητικών ή καθαρτικών, αποχή από το φαγητό ή εξαντλητική δίαιτα, έντονη έως εξαντλητική σωματική άσκηση)
  • Στην Ψυχογενή Νευρική Βουλιμία, ο «φαύλος κύκλος» (επεισόδιο υπερφαγίαs – μη αποδεκτές τεχνικές αναστρεψιμότητας) συναντάται τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα σε χρονική διάρκεια 3 μηνών
  • Η αυτοεκτίμηση του ατόμου σχετίζεται άμεσα και σε μεγάλο βαθμό με το σωματικό βάρος και σχήμα.

Η Νευρική Βουλιμία (Bulimia Nervosa- BN) είναι μια ψυχογενής ασθένεια που χαρακτηρίζεται από συνεχή επεισόδια υπερφαγίας που ακολουθούνται από μη αποδεκτές τεχνικές αναστρεψιμότητας απόκτησης βάρους και πλήττει κυρίως τις γυναίκες σε αναλογία 10 προς 1 συγκριτικά με τους άντρες.

Σε αυτή την ασθένεια τα άτομα συνήθως παρουσιάζουν φυσιολογικό βάρος ενώ μπορεί να είναι ελαφρώς ελλιποβαρείς ή και λίγο υπέρβαροι. Όπως και στη Νευρική Ανορεξία και σε αυτήν την ασθένεια, τα άτομα δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για το βάρος τους και δίνουν μεγάλη σημασία στην εικόνα του σώματός τους και στο μέγεθός τους ενώ συχνά απογοητεύονται από την αδυναμία τους σχετικά με το να διατηρήσουν ένα σωματικό βάρος κατώτερο του φυσιολογικού.

Παρόλο που πολλοί πιστεύουν πως το κύριο χαρακτηριστικό της Νευρικής Βουλιμίας είναι η αυθυποβολή του ατόμου για εμετό, αυτό δεν ισχύει, ενώ το κύριο διαγνωστικό κριτήριο για τη πάθηση αυτή θεωρείται η εγκαθίδρυση συμπεριφοράς υπερφαγίας, μεγάλου όγκου τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, επεισόδιο που διέπεται από αδυναμία αυτοσυγκράτησης και αυτοελέγχου. Η περίπτωση κατανάλωσης μικρής περιεκτικότητας τροφής ανά τακτά χρονικά διαστήματα αν και εξασφαλίζει στον οργανισμό πλεόνασμα θερμιδικής ενέργειας, δεν αποτελεί περιστατικό υπερφαγίας.

Ο πιο συχνός μη αποδεκτός μηχανισμός αντιστάθμισης της υπερφαγίας σε άτομα που πάσχουν από Νευρική Βουλιμία είναι η αυθυποβολή για εμετό, μέθοδος που εμφανίζεται στο 80%-90% από τους πάσχοντες, χρησιμοποιώντας κυρίως το δάχτυλο του χεριού τους ή κάποιο άλλο εργαλείο όπως μία οδοντόβουρτσα ή και άλλα αντικείμενα ενώ κάποιοι μπορούν από μόνοι τους πολύ εύκολα να κάνουν εμετό χωρίς κάποια τεχνική διευκόλυνσης. Ειδικά εμετικά φαρμακευτικά σκευάσματα (όπως το ipecac) χρησιμοποιούνται συνηθέστατα από τους πάσχοντες προκειμένου να δημιουργήσουν τάση προς εμετό, τα οποία είναι πολύ επικίνδυνα διότι συχνά προκαλούν καρδιομυοπάθειες έως και αιφνίδιο θάνατο. Άλλες πρακτικές εξισορρόπησης της υπερφαγίας μπορεί να είναι η χρήση καθαρτικών σκευασμάτων ή και η εξαντλητική, εξουθενωτική απότομη σωματική άσκηση που ενέχει κίνδυνο τραυματισμών ή και άλλων παθολογικών επιπτώσεων.

Ευμετάβλητη ψυχολογική διάθεση, ανησυχία, σύνδρομο διαταραχής της προσωπικότητας είναι διαγνωσμένα ανάμεσα στα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Βουλιμία. Συνήθως τα παραπάνω προηγούνται της εξέλιξης της νόσου, όμως η επιτυχής θεραπευτική αντιμετώπιση της Ψυχογενούς Βουλιμίας βελτιώνει σημαντικά και τα ψυχολογικά σκαμπανεβάσματα του πάσχοντα καθώς και το σύνδρομο ανησυχίας.

Τα άτομα με Νευρική Ανορεξία ως επί το πλείστον αρνούνται ότι χρίζουν θεραπείας και δεν δέχονται την έναρξη θεραπευτικής αγωγής. Αντίθετα ευτυχώς τα άτομα με Νευρική Βουλιμία ενοχλούνται από τα συμπτώματα της νόσου τους και επιζητούν την ανακούφιση από αυτή. Αυτό ίσως κυρίως οφείλεται στο κύριο χαρακτηριστικό ανάμεσα σε αυτά τα άτομα, που δεν είναι άλλο από το βαρύ αίσθημα ενοχής που «κουβαλούν», αυτό που απορρέει από το φαύλο κύκλο υπερφαγίας – κρυφής τεχνικής αντιστάθμισης την ίδια στιγμή που η ζωή τους μπορεί να δείχνει τόσο φυσιολογική ή ακόμα και ιδεατή προς τον περίγυρο.

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ (BULIMIA NERVOSA):

  • Η Ψυχογενής Βουλιμία επηρεάζει το 1-3% μαθητριών Δημοτικού και Γυμνασίου και το 1-4% του πληθυσμού των γυναικών Λυκείου
    Το 80% των ασθενών είναι γυναίκες
  • Το 80% των ασθενών είναι γυναίκες

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων που πάσχουν από Νευρική Βουλιμία αναγνωρίζουν το πρόβλημά τους.

ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ

Πολλά αιτιολογικά μοντέλα έχουν προταθεί από τους ειδικούς για την εξήγηση της νόσου αυτής τα οποία συσχετίζουν τους παράγοντες εξάρτηση, οικογένεια, κοινωνία, περιβάλλον με τη συμπεριφορά και την ψυχοδυναμική του κάθε ανθρώπου.

  1. Το μοντέλο εξάρτησης προτείνει το φαγητό ως μια συμπεριφορική εξάρτηση και συνιστά ως θεραπεία μεθόδους παρόμοιες με αυτές για απεξάρτηση π.χ. από το αλκοόλ ή από ναρκωτικά
  2. Το οικογενειακό μοντέλο προσέγγισης δίνει έμφαση στην δομή της οικογένειας του ατόμου και στις όποιες δυσλειτουργίες της προτείνοντας την επίλυση προβλημάτων μέσα στην οικογένεια.
  3. Το κοινωνικό-πολιτισμικό μοντέλο εστιάζεται στην εξήγηση του προβλήματος μέσω των ψυχολογικών πιέσεων που ασκεί με διάφορους τρόπους οι κοινωνία στο άτομο προβάλλοντας ως πρότυπο το αδύνατο σώμα. Επειδή αυτός ο τύπος σώματος δε μπορεί να είναι από τη φύση του (άνευ προσπάθειας) εφικτός από όλους τους ανθρώπους, οι ευάλωτοι άνθρωποι βρίσκουν καταφύγιο στις βουλιμικές επιδρομές κυρίως μετά από μη-επιτυχείς προσπάθειες απόκτησης του παραπάνω κοινωνικού προτύπου.
  4. Το σκεπτικό-συμπεριφορικό μοντέλο δίνει βάση αιτιολόγησης στις εσφαλμένα υιοθετημένες αντιλήψεις και σκέψεις των ανθρώπων σχετικά με το τι είναι αποδεκτό σωματικό βάρος, σχήμα, ποια είναι η σωστή δίαιτα και διατροφή και στην έντονη συσχέτιση αυτών με την αυτό-εκτίμησή τους. Η θεραπεία που συνίσταται μέσω αυτού του μοντέλου περιλαμβάνει τον εντοπισμό των εσφαλμένων πεποιθήσεων και συμπεριφορών.
  5. Το ψυχοδυναμικό μοντέλο είναι ένα από τα ισχυρότερα αιτιολογικά μοντέλα. Εδώ η Νευρική Βουλιμία παρουσιάζεται ως προσπάθεια του ατόμου να ελέγξει, να αποφύγει ή να ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπο του συναισθήματος του άγχους, της πίεσης και της ανησυχίας στην καθημερινότητά του, ως τρόπο διαφυγής από τα καθημερινά «άγχη». Κι αυτό γιατί τα άτομα με Νευρική Βουλιμία συνήθως πάσχουν από διαταραχή της προσωπικότητας, κρίσεις ψυχολογικής διάθεσης και άγχους και καταφεύγουν σε καταχρήσεις ουσιών που ίσως τελικά δεν αποτελούν τυχαία ή ατυχή συμβάντα της καθημερινής τους ζωής.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΟΥ ΕΛΛΟΧΕΥΟΥΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ

  • Διαταραχή στην κατάσταση των ηλεκτρολυτών (υποκαλιαιμία, υπονατριαιμία, κετονουρία, κίνδυνος αφυδάτωσης)
  • Καρδιαγγειακές επιπλοκές (ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές, ορθοστατική υπόταση, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια)
  • Γαστρεντερικές Διαταραχές (δυσκοιλιότητα, καθυστερημένη γαστρική κένωση, εντερική ατονία, οισοφαγίτιδα, γαστρίτιδα)
  • Δερματολογικές Διαταραχές (οιδήματα στους αδένες στο λαιμό και στα χέρια, δάχτυλα κυρίως σε αυτούς που κάνουν εμετούς)
  • Νευρολογικά (μυοπάθειες, περιφερική νευροπάθεια)

ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ (ANOREXIA NERVOSA), ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

  • Άρνηση διατήρησης του φυσιολογικού, ή κοντά στο φυσιολογικό, σωματικού Βάρους σύμφωνα με την ηλικία και ύψος του ατόμου (π.χ. σωματικό βάρος που τείνει να είναι μικρότερο από το 85% του επιθυμητού ή αδυναμία απόκτησης σωματικού βάρους σε περίοδο ανάπτυξης και σωματικό βάρος που τείνει να είναι μικρότερο από το 85% του επιθυμητού στη δεδομένη στιγμή)
  • Ελλιποβαρή άτομα με έντονη φοβία γύρω από την απόκτηση σωματικού βάρους ή σχετικά με την παχυσαρκία ή το υπερβάλλον βάρος
  • Διαταραχή ως προς την αντίληψη του σωματικού βάρους ή του σωματικού σχήματος (σωματικής εικόνας) και έντονη συσχέτιση αυτών των παραμέτρων με την αυτό-εκτίμηση. Διαταραχή στην αντίληψη της επικινδυνότητας που ενέχει το μη-φυσιολογικό έλλειμμα σωματικού βάρους.
  • Αμηνόρροια (π.χ. διακοπή εμμήνου ρύσεως για 3 συνεχείς μηνιαίους κύκλους) σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

ΓΕΝΙΚΑ

Η Ψυχογενής Ανορεξία (Anorexia Nervosa- AN) είναι μία ψυχογενής ασθένεια που πλήττει κυρίως τις γυναίκες (σε αναλογία 10/1 συγκριτικά με τους άντρες) και χαρακτηρίζεται από εθελοντική επιβολή πείνας στον οργανισμό. Η απώλεια βάρους γίνεται αντιληπτή από το άτομο ως φοβερό κατόρθωμα και ως σημάδι αυτοπειθαρχίας, ενώ αντίθετα η αύξηση βάρους εκλαμβάνεται από το ίδιο άτομο ως μία μη-αποδεκτή κατάσταση έλλειψης αυτοελέγχου και αυτοκυριαρχίας. Η διάγνωσή της προσδιορίζεται με άμεσο κριτήριο το σωματικό βάρος που προϋποθέτει συνθήκη απώλειας βάρους τουλάχιστον 25% συγκριτικά με το αρχικό και τείνει να φτάνει η απώλεια σε απόκτηση βάρους λιγότερου του 85% από το προσδοκώμενο για το άτομο.

Η Ψυχογενής Ανορεξία μπορεί να παρουσιαστεί από την παιδική κιόλας ηλικία ή την εφηβεία που την ακολουθεί η αδυναμία πρόσληψης του αναμενόμενου σωματικού βάρους με την αύξηση του ύψους και αντίθετα η μη φυσιολογική απώλεια αυτού. Στην περίπτωση των παιδιών η έμμηνος ρύση δεν αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο της πάθησης και μάλιστα σε μικρά παιδιά λόγω της πάθησης ενδέχεται να καθυστερεί η εμμηναρχή.
Πρόκειται για μια ασθένεια που εμφανίζεται στις αναπτυσσόμενες βιομηχανικά χώρες (Αμερική, Ευρώπη, Αυστραλία, Ιαπωνία, Νέα Ζηλανδία και Νότιο Αφρική)που προτάσσουν ως ιδανικό πρότυπο το αδύνατο σώμα ασκώντας έτσι έντονες ψυχολογικές πιέσεις κυρίως στον πιο ευάλωτο στο ζήτημα της εξωτερικής εμφάνισης πληθυσμό που αναμφισβήτητα είναι οι γυναίκες. Παρόλο που κάποιες μη δυτικοποιημένες κοινωνίες τείνουν ακόμα να θαυμάζουν τις πληθωρικές καμπύλες, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει, ότι ακόμα και στις αναπτυσσόμενες τριτοκοσμικές χώρες έχουν κάνει την εμφάνισή τους τα κρούσματα της ασθένειας αυτής.

Άτομα με Ψυχογενή Ανορεξία παρουσιάζουν διαταραχή ως προς την αντίληψη και τον προσδιορισμό της εικόνας του σώματός τους. Αισθάνονται παχιοί συνολικά ή σε συγκεκριμένα σημεία παρά την καχεκτική πραγματική εξωτερική τους εικόνα.
Κλινικά συμπτώματα της ασθένειας είναι η κατάθλιψη, που εν μέρει είναι και απόρροια του ψυχολογικού stress, της κατάστασης του λιμού (της πείνας),εμμονές σχετικά με το φαγητό, γενικότερη διαταραχή στην προσωπικότητα του ατόμου, «σκαμπανεβάσματα» στην ψυχολογική διάθεση, μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης έως και τάσεις αυτοκτονίας.

ΑΙΤΙΕΣ

Η αιτιολογία της Νευρικής Ανορεξίας είναι πολυπαραγοντική, με βιολογική, γενετική, διαπροσωπική, οικογενειακή, κοινωνική και πολιτισμική άσκηση επιρροής στην ανάπτυξη, αλλά και στην διατήρηση της νόσου. Η έναρξή της κατά τη περίοδο της εφηβείας συνήθως γίνεται αντιληπτή ως βιοψυχολογικό πρόβλημα. Σε αυτή τη φάση φυσιολογικά ξεκινούν οι πρώτες εντυπώσεις του παιδιού για την εικόνα του σώματος τους (σωματότυπο) αλλά και οι σημαντικές αλλαγές στο σώμα του λόγω τις ανάπτυξης, σαφώς πιο έντονες για τα κορίτσια.

Όμως τα άτομα που είναι πιο επιρρεπή στη νόσο έχουν χαρακτηριστικά εσωστρέφειας, εμμονής σε καταστάσεις και τελειομανίας. Είναι άτομα επιτυχημένα που όμως τα ίδια αισθάνονται αναποτελεσματικά στο να διεκπεραιώσουν κάτι όσο καλά θα ήθελαν και αυτό τα καθιστά στην κατηγορία των ανθρώπων με ιδιαίτερα χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Συνήθως το οικογενειακό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα απαιτητικό για καλές επιδόσεις (π.χ. στα μαθήματα), υπερπροστατευτικό και γεμάτο διαμάχες.

Έτσι η ανάπτυξη της ασθένειας της Νευρικής Ανορεξίας εξηγείται από τους ειδικούς ως μία προσπάθεια του ατόμου με τα παραπάνω χαρακτηριστικά και μέσα σε ένα τέτοιο οικογενειακό περιβάλλον να αποκτήσει τον έλεγχο του εαυτού του και των καταστάσεων αλλά και να καταφέρει να αυτονομηθεί.

Διαταραχές της προσωπικότητας, κρίσεις άγχους και κατάθλιψη είναι ορατά στα άτομα αυτά. Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης της νόσου υπάρχει σε 1ου βαθμού βιολογικά συγγενείς, αλλά και σε μονοζυγωτικά δίδυμα συγκριτικά με τα διζυγωτικά.

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ (ANOREXIA NERVOSA):

  • περίπου το 90-95% των πασχόντων είναι γυναίκες και κορίτσια
  • 1-2% των αμερικανών γυναικών πάσχει από την ασθένεια αυτή
  • αποτελεί το συνηθέστερο ψυχιατρικό πρόβλημα που πλήττει τις γυναίκες
  • το 5-20% των ασθενών με Ψυχογενή Ανορεξία θα καταλήξει στο θάνατο- η δυνατότητα για θεραπεία εξαρτάται από την έγκαιρη διάγνωση
  • η Νευρική Ανορεξία παρουσιάζει τον υψηλότερο βαθμό θνησιμότητας συγκριτικά με όλες τις υπόλοιπες ψυχιατρικές ασθένειες
  • τυπικά εμφανίζεται στην πρώιμη ή μέση εφηβεία

ΚΙΝΔΥΝΟΙ

  • Διαταραχή στην κατάσταση των ηλεκτρολυτών (υποκαλιαιμία, υπονατριαιμία, κετονουρία, κίνδυνος αφυδάτωσης)
  • Καρδιαγγειακές επιπλοκές (βραδυκαρδία, ορθοστατική υπόταση, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια)
  • Γαστρεντερικές Διαταραχές (δυσκοιλιότητα, καθυστερημένη γαστρική κένωση, εντερική ατονία)
  • Σκελετικές Διαταραχές (οστεοπενία, κίνδυνος καταγμάτων)
  • Δερματολογικές Διαταραχές (κυάνωση των άκρων, κίτρινο ξερό δέρμα, οιδήματα, λεπτές τρίχες σε χνούδι καλύπτει όλο το σώμα ομοιοστατικά για να αντισταθμίσει το κρύο που νιώθει το άτομο λόγω έλλειψης επαρκούς διατροφικού λίπους και ενέργειας)
  • Ενδοκρινολογικές Διαταραχές (διακοπή εμμήνου ρύσεως ή καθυστέρηση της εμμηναρχής, επίδραση στο θυρεοειδή)
  • Αιματολογικά (αναιμία, λευκοπενία, θρομβοκυτοπενία, δυσλειτουργία στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος)
  • Νευρολογικά (μυοπάθειες, περιφερική νευροπάθεια, εγκεφαλική ατροφία)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΔΙΝΗΣ ΥΠΕΡΦΑΓΙΑΣ (NIGHT EATING SYNDROME)

Το1955 ο καθηγητής Stunkard γνωστοποίησε για πρώτη φορά στο επιστημονικό κοινό μια μορφή διαταραχής που κυρίως χαρακτηρίζεται αλλά και αναγνωρίζεται μέσω 3 κριτηρίων:

  1. την πρωινή ανορεξία
  2. την βραδινή υπερφαγία και
  3. την αϋπνία

Το παραπάνω τρίπτυχο έγινε διάσημο ως «σύνδροµο βραδινής υπερφαγίας» (night eating syndrome).

Το σύνδροµο βραδινής υπερφαγίας εµφανίζεται σε άτοµα με πρόβλημα βάρους, κυρίως παχύσαρκα, κατά τις περιόδους που βιώνουν καθημερινά έντονο άγχος ενώ έχει αιτιολογηθεί ως μια οργανική κατάσταση προσπάθειας αποφόρτισης από το στρες.

Σύγχρονες μελέτες κάνουν λόγο για εξάπλωση του συνδρόµου βραδινής υπερφαγίας στο γενικό πληθυσµό με ποσοστό 1,5%, ενώ ανάµεσα στα άτοµα που προσφεύγουν για θεραπεία αϋπνίας, το ποσοστό φθάνει το 5%.

Τα περισσότερα στοιχεία που προέκυψαν για το σύνδροµο βραδινής υπερφαγίας από μια μεγάλη μελέτη των Birketvedt και Stunkard, που δηµοσιεύτηκε το 1999, έδειξαν ότι το γκρουπ Α ατόμων της μελέτης, κατανάλωνε από το πρωί έως τις 18:00 το 37% της συνολικής ημερήσιας τροφής, σε σχέση µε το γκρουπ Β, που κατανάλωνε το 74%, στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα. Από τις 20:00 και ως τις 6:00 το πρωί, το γκρουπ Α κατανάλωνε το 56% της συνολικής ηµερήσιας πρόσληψης τροφής, σε αντίθεση µε το γκρουπ Β που έφθανε το 15%.

Επιπλέον, τα άτοµα του γκρουπ Α ξυπνούσαν κατά µέσο όρο 3,6 φορές ανά νύχτα (στο γκρουπ Β ο μέσος όρος ήταν 0,3 φορές) και τα μισά από αυτά, αναζητούσαν επίµονα σνακ. Τα σνακ αυτά ήταν πλούσια σε υδατάνθρακες και ελάχιστη πρωτεΐνη. Πιθανολογείται πως αυτή η αναλογία θρεπτικών συστατικών, προάγει την προώθηση τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο και την μετατροπή της σε σεροτονίνη, ουσία µε ευεργετικές ιδιότητες κατά της αϋπνίας.

Οι διαφορές στα δυο γκρουπ, σύµφωνα πάντα µε τα ευρήµατα των επιστηµόνων, φάνηκαν και στα επίπεδα ορµονών κορτιζόλης και μελατονίνης που ρυθμίζουν άµεσα τους βιορυθμούς. Τα επίπεδα της µελατονίνης το βράδυ, ήταν πολύ χαµηλότερα στο γκρουπ Α από ότι στα άτοµα του γκρουπ Β, ενώ τα επίπεδα της κορτιζόλης 24ωρου, ήταν υψηλότερα στο Α από ότι στο Β γκρουπ παχύσαρκων ατόµων.

Σύµφωνα µε τις επεξηγήσεις που έδωσε ο Καθηγητής Stunkard, το σύνδροµο είναι σηµαντικό μονοπάτι για την εκδήλωση της παχυσαρκίας και αποτελεί ένα μοναδικό συνδυασµό διαταραχής σε τρία επίπεδα, αυτό της πρόσληψης τροφής, του ύπνου και της διάθεσης μέσω νευροενδοκρινολογικών μηχανισμών.

Θεραπεία του συνδρόµου βραδινής υπερφαγίας δεν έχει αναφερθεί. Η ψυχοδυναµική ψυχοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει σε ορισµένα άτοµα την κατάσταση. Κάποια φαρµακευτικά σκευάσµατα που αναστέλλουν την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης, ίσως μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή, λόγω των γνωστών επιδράσεων της σεροτονίνης σε διαταραχές ύπνου και διάθεσης. Τέλος, η φαρµακευτική χορήγηση µελατονίνης, θεωρείται ότι μπορεί να συνεισφέρει στη βελτίωση της κλινικής εικόνας του συνδρόµου, μέσω από της επανόρθωσης των μειωµένων επιπέδων της στη διάρκεια της νύχτας.

Το σίγουρο πάντως είναι εδώ και χρόνια έχει ανοίξει τις πύλες της έρευνας ένα πολύ ενδιαφέρον πεδίο που σχετίζεται µε την παχυσαρκία, έρευνα τόσο για ανεύρεση πιο εξειδικευµένων διαγνωστικών κριτηρίων του συνδρόµου, όσο και σχετικά με τη θεραπεία αυτού.

Η ολοκληρωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση των διαταραχών λήψης τροφής χρίζει θεραπευτική παρέμβαση από ιατρό, κλινικό διατροφολόγο-διαιτολόγο και ψυχοθεραπευτή ταυτόχρονα με τρόπο που θα κριθεί εξατομικευμένα ανάλογα με την περίπτωση.

Οι πάσχοντες συνήθως έχουν αρκετές γνώσεις περί διατροφής, παρόλα αυτά η σωστή εκπαίδευσή τους επάνω στα θέματα διατροφής και υγείας από ειδικούς κρίνεται απαραίτητη.

Η διάγνωση και συνειδητοποίηση του προβλήματος σε αρχικό βαθμό αυξάνει την πιθανότητα επιτυχούς θεραπείας και μειώνουν τις πιθανότητες για την εξέλιξη της νόσου αλλά και για τις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία που φτάνουν έως και το θάνατο του ατόμου σε πολλές περιπτώσεις.

Η ψυχολογική στήριξη του πάσχοντα από το οικογενειακό, κοινωνικό και φιλικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αντιμετώπιση του προβλήματος, αλλά η κύρια προϋπόθεση είναι ο ίδιος ο πάσχων να αντιληφτεί ότι θέτει σε κίνδυνο την υγεία του, να ζητήσει αλλά και να αποδεχτεί τη βοήθεια από τους ειδικούς.

Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η διατροφή του κάθε ανθρώπου ως στόχο πρέπει να έχει την συντήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους και την υποστήριξη της ανάπτυξης, των καθημερινών δραστηριοτήτων αλλά και τη συνολική υγεία του ανθρώπου.